Рубрика: Հայոց լեզու

Դասարանային աշխատանք

Բառաշարքում ընդգծել – ուծ  վերջածանց ունեցող բառերը:

Արդուկ , օձաձուկ, շուտասելուկ , ավելուկ, թզուկ , հայդուկ, սնդուկ, մածուկ , խղճուկ , արջամուկ, հեղուկ , թեւանցուկ , շնաձուկ, պոչուկ , կաուչուկ, մժղուկ , շիկամուկ, դիպուկ , ջերմուկ , խենթուկ , քաշքշուկ :

Բառաշարքում ընդգծել – ոց  վերջածանց ունեցող բառերը:

Փողոց, սփռոց , դմբդմբոց , զնգոց , կրակոց , լիտրանոց, ծածկոց , հյուրանոց, թրջոց , ջնջոց , արտառոց, դեղնաբոց, միջոց, մթերանոց, ծովածոց, արգելոց , սղոց , ծերանոց:

Բառաշարքում ընդգծել – ոտ  վերջածանց ունեցող բառերը
 :

Ժանգոտ , ծխախոտ, եռանդոտ , կարճաոտ, կորիզոտ , մշկահոտ, ստորոտ, նավթոտ , արոտ, կրքոտ , առավոտ, աղմկոտ , բամբասկոտ , ձիթապտուղ , սրտամոտ, տաքծոտ , հիվանդոտ , ձյունոտ :

Բառաշարում ընդգծել  որդ  վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժառանգորդ , ավելորդ , երիզորդ, հաճախորդ , խորդուբորդ, յոթերորդ, դահուկորդ , գնորդ , ակորդ, անձրեւորդ , առաջնորդ, միջնորդ , ռեկորդ, պակասորդորսորդ, գարնանահորդ, վարորդ, երրորդ

Рубрика: Էկոլոգիա

Հայաստանի կոտրվող ողնաշարը…

Պոչամբար, հանքարդյունաբերության կից բնապահպանական կառույց, որտեղ առանձնացվում և ամբարվում են քիմական վերամշակման հետևանքով առաջացած թունավոր, վտանգավոր քիմական թափոններ, հանքաջրեր։ Պոչամբարի թափոնները պիտանի են նաև հետագա օգտագործման։ Նրանք բացի թափոններից պարունակում են մեծ քանակությամբ օգտակար հանածոներ, որոնք հետագայում կարող են օգտագործվել այլ ոլորտներում։ Այստեղից էլ առաջացել է «ամբար» անվանումը։

 

 

Բինգհեմ Կիրճի Հանքը, տեղի բնակիչների միջև առավել հայտնի Քեննեքոթթ Պղնձի Հանք անվամբ, Սոլթ Լեյք Սիթի-ից հարավարևմուտք ընկած պորֆիրինային պղնձի բաց հանքային արդունաբերություն է։

Բինգհեմ Հանքը 2003 թվականին

Հանքահորը 2003 թ․-ին

Աշխարհում խոշորագույն մարդածին բաց հանքահորն է, որից ենթադրաբար կորզվել է ավել պղինձ քան երբևիցե որևէ այլ հանքից՝ ավելի քան 19 միլիոն տոննա, և որն անզեն աչքով տեսանելի է տիեզերքից։  Հանքից արդյունահանվել է նաև մեծ քանակությամբ ոսկի, արծաթ և մոլիբդեն։

Հանքը պատկանում է բրիտանա-ավստրալական Ռիո Տինտո Գրուպ կորպորացիան։

Հանքը շահագործման մեջ է 1906 թ.-ից, որի արդյունքում առաջացել է 1,2 կմ խորությամբ, 4 կմ երկարությամբ և 7,7 կմ² մակերեսով բաց հանքահոր։

1966 թ.-ին այ ճանաչվել է որպես ԱՄՆ ազգային պատմական վայր։ 2013 թ․-ի ապրիլին հանքում տեղի է ունեցել ԱՄՆ պատմության խոշորագույն ոչ հրաբխային սողանքներից մեկը, որին սեպտեմբերին հաջորդել է ևս մեկ, ավելի փոքր սողանք։

Рубрика: Հայոց լեզու

Գործնական աշխատանք

Բաց թողած տեղերում լրացրու և կամ եվ.

ա/ ագևազ, ալևետ, ալեվոր, արևագալ, բևեռ, Գևորգ, գերեվարել, գինեվետ, գինեվաճառ, գոտևորել, երբևէ, դափնեվարդ, երևույթ, Երևան, թեթևոտն, թերեվս, կարևեր, հարևան, հոգևիճակ, ձեվել, ոսկեվարս,  Եվրոպացի, հետևակ, գինևաճառ, ունեվոր:

բ/ կարևոր, համաեվրոպական, հետևակ, հոգեվոր, հեվասպառ, ոսկեվաճառ, ոսկեվորված, պարգևել, սեթևեթ, եղրեվանի, սերկևիլ, սևակնած, վազևազ, ուղ-շեվճար, ուղևորվել, ունեվոր, իսկույն ևեթ, Եվրոպա,  Եվրոպական, օթևան, ալևոր, այցեվճար, :

գ/ այգևետ,  արևելք,  արևմտաեվրոպական,  բարևագիր,  եվգինե,  ևրախորհուրդ,    եվրամիություն, երթևեկել, թեթևություն, Լեվոնյան, հևիհեվ,  հոգևարք,  ոգևորություն,  պարգև,  ոսկեվազ, Սևան, սևեռուն, տարեվերջ, հետեվակ, հոգևիճակ, ալեվարս, Երևան, արև, :

Կետերի փոխարեն գրել Ղ կամ Խ.

ա/ աղցան, խաղտել, փոխնորդ, պղպեղ, դաղձ, բոխկ, դժխեմ, գաղտնիք, ներգաղթ, բախտավոր, կողք, աղքատ, ախտածին, պղպջակ, խրողտ, սխտոր, եղերերգ, գոխտրիկ, դժողք, ծախսել:

բ/ եղջյուր, հախթանդամ, ժխտել, խրախճանք, գաղջ, գեղջուկ, մառախուխ, տաղտուկ, զեղչել, կղտար, սանդուխք, կեխտակորույս, ջրախեղդ, ծախկեպսակ, վխտալ, ոսկրաղտ, հաղթանակ:

գ/ ժանտախտ, գաղտագողի, վաղճան, ախտահանել, կաղկանձել, տաղերգու, զխջալ, հաղթահարել, կմաղք, ընձուխտ, լեռնաշղթա, եխկելի, հղփանալ, փեխկ, ու-շղտապան, ուխտադրուժ, աղտահարվել, աղտոտ:

դ/ ախճատել, հարբուխ, խեղանդամ, աղտ (հիվանդություն), ախը (կեղտ), ուղտ (կենդանի), ուխտ (երդում), հարբուխ, խոզապուխտ, թաղծադեմ, կարմրախտ, թուղթ, շղթայակապ, գաղտնապահ, տառեղ, հխկել, գաղտնի, փոխկապ, ապերախտ, անեխծ, փոցխ, աղտորոշում, եղբայր:

ե/ թխթատար, նախատինք, պանդուխտ, եղյամ, բքախեղտ, կեխծավոր, թախանձել. կոխպեք, կթղա (գավաթ), ձաղկել, ձախորդ, նաղշազարդել, նախօրե, քաղց, հեղգ (ծույլ), կեղտոտ, հեխձուցիչ, բեղ,  փտախտ, ակնբախ, աշխետ (ձի), ապաբախտ, արտագաղթ, գաղտնածածուկ, ծախկահյուս, շարժասանդուղք:

զ/ խեղդուկ, մախթանք, դշխուհի (թագուհի), մխկտալ, զմրուխտյա, բաղձալի, Ջավախք, ուխտատեղի, ողկույզ, նոխկալի, ապուխտ, սեղմել, թխվածք, շաղկապ, ողբերգակ, թուխպ, ողջ, դրախտային, ուղտափուշ, գաղթօջախ, բարեբախտ, խաղկազարդ, բախտակից, սանդղահարթակ, դժբախտ, թաղծաժպիտ, թոքախտ:

 

Рубрика: Հասարակագիտություն

Երաժշտական արվեստ

Վերելք էր ապրում երաժշտական կյանքը։ Ստեղծվեց առաջին սիմֆոնիկ նվագախումբը, կազմակերպվեց պետական ֆիլհարմոնիան, բացվեց օպերայի և բալետի պետական թատրոնը։ Ավելի վաղ ստեղծվել էր Երևանի կոնսերվատորիան։ Երաժշտական արվեստի զարգացման գործում մեծ է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի, Ռոմանոս Սելիքյանի, Արմեն Տիգրանյանի վաստակը։ Ալ. Սպենդիարյանի ստեղծագործություններից հիշատակության արժանի են «Երևանյան էտյուդներ» սիմֆոնիկ գործը և «Ալմաստ» օպերան (ըստ Հովհ. Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» պոեմի)։ Այս օպերայով 1933թ. բացվել է Երևանի օպերային թատրոնը։ Ալ. Սպենդիարյանը հայկական սիմֆոնիկ երաժշտության հիմնադիրն է։ Նշանավոր է Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերան։

Հայ երաժշտության զարգացման գործում մեծ է աշխարհահռչակ երգահան Արամ Խաչատրյանի վաստակը, որի ստեղծագործությունը սկիզբ է առել 1930-ական թվականներին։ Նա ընդլայնեց երաժշտության ժանրային սահմանները, ստեղծելով ազգային առաջին սիմֆոնիան, առաջին բալետը («Երջանկություն», հետո վերանվանվեց «Գայանե»), առաջին գործիքային կոնցերտները։

Հայ երաժշտության կատարողական արվեստի, նրա ժողովրդականացման մեջ մեծ է օպերային երգիչներ Հայկանուշ Դանիելյանի և Շարա Տալյանի դերը։

1938թ. կազմակերպվեց և լայն ժողովրդականություն վայելեց Թաթուլ Ալթունյանի ղեկավարած Հայկական ժողովրդական երգի ու պարի համույթը, որն այսօր կրում է իր ղեկավարի անունը։

Рубрика: Հայոց լեզու

Դասարանային աշխատանք

1. Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:Որթերի մեջ անծանոթ մի աղջիկ տեսա: (որդ, որթ)

Որդերի պատճառով ձկնորսության չգնացի: (որդ. որթ)

Շատ հաջող ավարտ ունեցավ մեր ձեռնարկը: (հաջող, հաչող)

Հաչող շանը կծան չի լինում: (հաջող, հաչող)

Երեխայի կտրիչ ատամներն արդեն դուրս էին եկել: (կտրիչ, կտրիճ)

Իմ բոլոր կտրիճ ընկերները հավաքվել են այսօր: (կտրիչ, կտրիճ

2.Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:

Նստելու համար մի հարթ տեղ եմ փնտրում: (հարդ, հարթ)

Քամին ամբողջ հարդը բարձրացրել ու պտտում էր օդում: (հարդ, հարթ)

Տարբեր ախտեր քայքայել էին մարմինը: (աղտ, ախտ)

Փոշիով ու աղտ էր ծածկված փողոցը: (աղտ, ախտ)

Մի ուղտ քարավանից առանձնացել էր: (ուղտ, ուխտ)

Քո արած ուխտը թանկ է բոլորիս համար: (ուղտ, ուխտ)

3.Նախադասությունների մեջ գտեք բառագործածության սխալները:

Այդ առավոտ սուրհանդակները ավետեցին վաղուց սպասված հաղթանակը:

Այդ երկուսը դեռ առավոտից էին վիճում:

Նա քայլելիս ընկավ:

Քեզ համար նա պատրաստ է ամեն ինչի:

4.Ո՞ր բառը մյուսների հետ ընդհանուր արմատ չունի:

Սկեսրայր

Քաջայր

Քարայր

Ազնվայր

Այրուձի


5.Տրված բառերում գտնել հնչյունափոխված արմատները
:

Գետնաքարշ, գիտնական, հնձվոր, խուսափել, քննարկել, լսափող, նստարան, լրջախոհ, ուղեկից, շրջադարձ, կավճոտ, սուզանավ, չվացուցակ, իշայծյամ, պտուտակ:

6. Շարքի բառերում ընդգծել նախածանցներն ու վերջածանցները:

Տհաճ, խանդոտ, մայիսյան, վարք, փորձանք, հաճելի, զսպանակ, բանվորպարագլուխ, մականուն, թվական, բուրավետ, մեղք, վայրենիփոխարքա, հոգյակ, ծնունդ, հավելված, ներամփոփ, ելույթգերադաս:

Ընդգծված ածանցներով կազմել երկուական նոր ածանցավոր բառ:

Рубрика: Հայոց լեզու

Դասարանային աշխատանք

1. Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:Որթերի մեջ անծանոթ մի աղջիկ տեսա: (որդ, որթ)

Որդերի պատճառով ձկնորսության չգնացի: (որդ. որթ)

Շատ հաջող ավարտ ունեցավ մեր ձեռնարկը: (հաջող, հաչող)

Հաչող շանը կծան չի լինում: (հաջող, հաչող)

Երեխայի կտրիչ ատամներն արդեն դուրս էին եկել: (կտրիչ, կտրիճ)

Իմ բոլոր կտրիճ ընկերները հավաքվել են այսօր: (կտրիչ, կտրիճ

2.Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:

Նստելու համար մի հարթ տեղ եմ փնտրում: (հարդ, հարթ)

Քամին ամբողջ հարդը բարձրացրել ու պտտում էր օդում: (հարդ, հարթ)

Տարբեր ախտեր քայքայել էին մարմինը: (աղտ, ախտ)

Փոշիով ու աղտ էր ծածկված փողոցը: (աղտ, ախտ)

Մի ուղտ քարավանից առանձնացել էր: (ուղտ, ուխտ)

Քո արած ուխտը թանկ է բոլորիս համար: (ուղտ, ուխտ)

3.Նախադասությունների մեջ գտեք բառագործածության սխալները:

Այդ առավոտ սուրհանդակները ավետեցին վաղուց սպասված հաղթանակը:

Այդ երկուսը դեռ առավոտից էին վիճում:

Նա քայլելիս ընկավ:

Քեզ համար նա պատրաստ է ամեն ինչի:

4.Ո՞ր բառը մյուսների հետ ընդհանուր արմատ չունի:

Սկեսրայր

Քաջայր

Քարայր

Ազնվայր

Այրուձի


5.Տրված բառերում գտնել հնչյունափոխված արմատները
:

Գետնաքարշ, գիտնական, հնձվոր, խուսափել, քննարկել, լսափող, նստարան, լրջախոհ, ուղեկից, շրջադարձ, կավճոտ, սուզանավ, չվացուցակ, իշայծյամ, պտուտակ:

6. Շարքի բառերում ընդգծել նախածանցներն ու վերջածանցները:

Տհաճ, խանդոտ, մայիսյան, վարք, փորձանք, հաճելի, զսպանակ, բանվորպարագլուխ, մականուն, թվական, բուրավետ, մեղք, վայրենիփոխարքա, հոգյակ, ծնունդ, հավելված, ներամփոփ, ելույթգերադաս:

Ընդգծված ածանցներով կազմել երկուական նոր ածանցավոր բառ:

Рубрика: Պատմություն

Հայկական քաղաքակրթության ձևավորման պատմաաշխարհագրական պայմանները

Հայկական բարձրավանդակը նկատելիորեն տարբերվում է շրջակա տարածքներից: Այն ունի 1500-1800 մետր միջին բարձրություն, իսկ առանձին գագաթներ ունեն ավելի քան 3000-4000 մետր բարձրություն։ Գերմանացի աշխարհագետ Կարլ Ռիտտերը Հայկական լեռնաշխարհն անվանել է օդով և ջրով հարուստ «լեռնային կղզի»: Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր կետը Մեծ Մասիսն է (5165 մ)։ Բարձրությամբ լեռնաշխարհում երկրորդն է Սավալանը (4811 մետր), երրորդը՝ Սիփանը (4434 մ), չորրորդը՝ Ջիլոն(4168 մ), հինգերորդը՝ Արագածը (4090 մ)։

 

Լեռնաշխարհի տարածքը մոտ 400 000 քառակուսի կիլոմետր է։ Նրա տարածքում գոյություն ունեն հայկական երկու պետություններ՝ Հայաստանի և Արցախի հանրապետությունները, որոնք միասին (մոտ 42 000 քառ. կմ) կազմում են լեռնաշխարհի տարածքի մոտ 11 տոկոսը։ Գրեթե նույնքան տարածք է զբաղեցնում լեռնաշխարհի այն հատվածը, որը պատկանում է Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը: Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքում են գտնվում լեռնաշխարհի գավառներից Գարդմանը և Գողթանը (Նախիջևան), Վրաստանի Հանրապետությունում՝ Ջավախքը: Հայկական բարձրավանդակի մոտ երկու երրորդը այժմ գտնվում է Թուրքիայի Հանրապետության կազմում։

Գետերը՝Եփրատ, Տիգրիս, Արաքս: Լճերը՝ Սևանա լիճ, Վանա լիճ, Կապուտան